De legendarische samoerai krijgers

samoerai masker
De gevreesde samoerai krijger staat al eeuwen bekend als een elitesoldaat en meester in de Japanse vechtsporten. Het is een krijger die nergens voor terugdeinst en zijn Shogun (krijgsheer of Daimyo) met zijn leven zal beschermen. Door zijn leven volledig te geven aan de krijgsheer volgt de samoerai de – weg van het zwaard – ook wel Bushido genoemd. De Bushido is een strikte code waarin loyaliteit en respect hoog in het vaandel staat. De samoerai werd al vroeg in de Japanse geschiedenis boeken en kunst vernoemd en is te vergelijken met de elite eenheden van het leger. De term “Samoerai” stamt officieel uit het pre-industriële Japan (tussen 1000-1900) en betekent letterlijk “Hij die dient” oftewel de krijger die de Bushido volgt om zijn Shogun te dienen. De samoerai is een meester in het zwaard vechten met zijn Katana (Daito) en streeft via de Bushido naar één ultiem doel in zijn leven en dat is het één worden met dit zwaard.

Oorsprong van de samoerai

samoerai
De eerste vermeldingen van de samoeraiklasse in het Japanse leger werden vernomen rond de Heinan periode tussen 794 en 1185. Vanuit hier is de term samoerai uitgeroeid tot een ware legendarische krijger. De samoerai is onverbiddelijk verbonden met de keizerlijke families en Shoguns die zij beschermde. Vandaar dat deze elite Japanse krijgers vaak werden gezien als de specialistische bodyguards die nooit ver van hun machtige meesters waren. Ze beschermde machtige en rijke Japanners met hun leven en het Japanse zwaard de Katana. De volledige toewijding van de samoerai aan hun meesters werd ook wel de weg van de krijger ofwel de Bushido genoemd. Dit hield in dat de strijders onafscheidbaar waren van hun zwaard en er één mee probeerde te worden. Vele uren per dag waren ze bezig het beoefenen van de vechtkunsten en deze te verbeteren. Daarnaast werkten ze maanden aan de perfecte Katana voor hun manier van vechten. Het zwaard moest daarnaast altijd bij zich gedragen worden want dit was de ziel van de samoerai. Verloor hij zijn Katana dan was dit een zeer grote schande en resulteerde vaak in het plegen van seppuku of harakiri wat letterlijk zelfmoord betekend. Hiermee kon de strijder toch een eervolle dood tegemoet zien. Want eer en loyaliteit staan bovenaan de lijst met normen en waarden van een samoerai die de Bushido volgt. De Japanse krijgers wierven meer en meer bekendheid tijdens het verenigen van Japan door keizer Kammu. Ze werden door keizer Kammu ingezet om burgeropstanden neer te slaan om zo een verenigd Japan te creëren. Door de jaren heen ontwikkelde de zwaardtechnieken van de samoerai en kreeg de vaardigheid de naam Ken-Jutsu wat een onderdeel is van de Budo ook wel de Japanse krijgskunsten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Jiu-Jitsu en het relatief modernere karate en judo. Dit was tevens een van de andere pilaren van de legendarische status van de samoerai, het beheersen van zelfverdediging technieken zonder wapens (jiu-jitsu). Andere belangrijke aspecten om de harmonie van het leven en de Bushido manier van leven te eren waren het perfectioneren van kalligrafie en ikebana (bloemschikken). Deze vormen van streven naar perfecte zijn nog steeds diep verweven in de hedendaagse Japanse cultuur.

Samoerai aan de macht in Japan

Ueno Hikoma SamuraiDoor de loop van de jaren nam de macht van de samoerai toe en werden ze zelfs zo machtig dat ze na de Genpei-oorlog (1180-1185) heerste over Japan onder het bevel van Minamoto no Yoritomo een machtige samoerai die uitgroeide tot een Shogun. Rond 1192 werd door Seii Taishogun het Kamakura-shogunaat opgericht, waarin de krijgsheren volledig aan de macht waren en heerste over Japan. Van de samoerai werd verwacht dat ze altijd rechtvaardig handelden, geletterd waren en van culturele aspecten van de maatschappij op de hoogte waren. Tijdens de 13e eeuw werd het Zenboeddhisme een populaire religie in Japan en ook voor de samoerai. De Katana was niet meer het enige item dat de Japanse krijger moest respecteren. Zo kregen ze meerdere eigenschappen toegevoegd aan de samoeraicode, zoals het ontkennen van de angst voor de dood, of het doden van tegenstanders. Hiermee verweven ze de status elitekrijgers en waren ze uiterst bedreven in de vechtkunst en oorlogstrategie. Ze waren gevreesd door menig tegenstander. Zo sloegen ze meerdere malen invasies van de machtige Mongoolse krijgers onder leiding van Genghis Khan af maar ook aanvallen van Koreaanse en Chinese keizers. De ontwikkeling van de strategische oorlogvoering onder leiding van de samoerai ging zeer snel vooruit.

Wist je dat de Chonmage een traditioneel Japans kapsel is dat geassocieerd wordt met de Samoerai? Bij dit kapsel werd het hoofd bovenop kaal geschoren om zo gemakkelijk een samoeraihelm op te kunnen. Het kapsel werd uiteindelijk ook gezien als statussymbool. Tegenwoordig zie je de chonmage vaak bij sumo worstelaars.

De Europeanen (o.a. de Nederlanders) introduceerde de Japanners via de handel met nieuwe wapens, bijvoorbeeld geweren en kanonnen. De oorlogvoering veranderde langzaam en de Bushido werd met minder toewijding toegepast, dit gebeurde allemaal rond de 15e en 16e eeuw. Gedurende het Tokugawa-shogunaat verloren de samoerai geleidelijk voor het eerst hun militaire functie in Japan, ze werden vaak beëdigd tot ambtenaren van de overheid. De Katana’s en andere samoerai zwaarden werden alleen nog ingezet voor ceremoniële praktijken, want vechten tegen iemand met een geweer was natuurlijk bijna onmogelijk. Rond de Meiji-restauratie een belangrijke periode van politieke omwenteling in Japan werd de samoeraiklasse officieel afgeschaft en het dragen van een samoeraizwaard werd verboden.

Satsuma opstand
Dit ging natuurlijk niet zonder slag of stoot en er ontstond in 1877 de grote Satsuma opstand van de traditionele samoerai tegen de moderne overheid. De Japanse krijgers kregen uiteindelijk meer zeggenschap of taken binnen de overheid waardoor steeds minder traditionele samoerai overbleven. Tegenwoordig is de Bushido alleen nog maar een manier van omgaan met elkaar en de wapens in de Japanse vechtsport. Toch leeft de Bushido nog onder veel Japanners en de samoerai worden nog steeds gezien als de meest legendarische krijgers van Japan.

Het Japanse zwaard de Katana

Katana het Samoerai zwaard
Bekwaam zijn in het zwaard vechten was één van de eisen en waarden van de samoerais en hun Bushido. De weg van het zwaard kon je alleen maar volgen als je volledige toewijding gaf aan de verzorging van de Katana en het perfectioneren van de vechtkunsten ermee. De Katana is een vlijmscherp zwaard dat altijd verzorgt en verbeterd werd door de samoerai. Zo slepen ze het zwaard dagelijks bij. Een Katana ook wel Daito genoemd, behoorde samen met de Wakizashi, en de Tanto (dolk) tot de vaste wapenuitrusting van de feodale samoerai in Japan. Katana betekend letterlijk “lang zwaard” en Wakizashi “Kort zwaard”. Beide hebben een smal en lang blad dat maar één scherpe kant heeft, dit in tegenstelling tot het normale ridderzwaard vanuit Europa dat aan beide kanten geslepen was. De Katana was een stuk lichter dan de Europese zwaarden waardoor de samoerai zeer snel konden toeslaan. Tegenwoordig kan je in Nederland op meerdere plekken de Japanse zwaardkunsten beoefen, zoals bij kendokai higashi. Hier kan je bijvoorbeeld de Bushidodisciplines Kendo, Laido, Jodo en Katori Shinto Ryu Kenjutsu beoefenen. Katana’s worden overal in Japan nog steeds met groot respect gemaakt, sommige kan je alleen kopen als je jezelf hebt bewezen bekwaam te zijn in het Japanse zwaard vechten (Ken-Jutsu). De prijzen van deze zwaarden kunnen oplopen tot in de honderdduizenden euro’s.

Bekende samoeraifilms

Door de jaren heen zijn er veel fantastische films gemaakt over de spectaculaire levenswijze van de Japanse krijgers. Wij hebben hieronder een lijstje gemaakt van de leukste samoeraifilms. Deze films geven niet altijd een volledig realistisch beeld maar geven wel veel inzicht over het leven en de vechtstijlen van de zwaardvechters. Daarnaast zijn ze gewoon erg gaaf om te kijken! Als jij er zelf nog één weet laat het dan weten zodat we deze kunnen toevoegen.

  • The Last Samurai
  • Seven Samurai
  • Harakiri
  • Yojimbo
  • The Sword of Doom
  • Throne of Blood
  • Sanjuro
  • Ran
  • Samurai rebellion
  • Kagemusha
  • Twilight Samurai
  • When the last sword is drawn
  • Zatoichi
  • 13 Assassins

Meer informatie over gave samoeraifilms is te vinden op IMDB.

1e & 2e foto credits: Patrick Quispel

De legendarische samoerai krijgers
4.64 (92.73%) 11 votes

Geef een reactie